Dak¶

Stap 3 zet het dak op het gebouw. Je kiest in het hoofdpaneel een van vijf vormen; helling, overstek en speciale opties stel je rechts in het parameterpaneel in.

Dakvorm kiezen¶

Vorm	Beschrijving
Plat dak	Horizontale dakplaat. Standaard voorgeselecteerd.
Schilddak	Naar alle zijden hellend. Afzonderlijke randen kun je tot een topgevel maken — zie Gevelranden bij het schilddak.
Lessenaarsdak	Eén enkel hellend vlak.
Zadeldak	Twee hellende vlakken, nok in het midden, verticale topgevels.
Zonder dak	Het gebouw eindigt vlak op dakvoethoogte — geen dakschaal, geen topgevel.

Lessenaarsdak bij de T-plattegrond

Bij de T-vormige plattegrond is het lessenaarsdak niet beschikbaar.

Helling¶

Bij zadel-, schild- en lessenaarsdak stel je de dakhelling in: 5–75° — bij het lessenaarsdak 1–60°. Plat dak en „Zonder dak" hebben geen helling.

Helling en hoogte begrenzen elkaar

Het draaipunt van de dakhelling ligt aan de binnenrand van de buitenmuur. Aan de buitenrand ligt de onderkant van het dak daardoor 0,40 m · tan(helling) lager — bij te weinig hoogte zou het dak onder de vloer uitkomen. De app laat dat helemaal niet toe en begrenst beide richtingen automatisch: het maximum van de helling volgt de beschikbare hoogte, het minimum van de hoogte volgt de ingestelde helling.

Beschikbare hoogte	Helling tot
0,3 m	36°
0,4 m	45°
0,5 m	51°
0,7 m	60°
1,0 m	68°
1,5 m	75° (einde van de schuifregelaar)

Maatgevend is bij het hoofddak de kamerhoogte van de bovenste verdieping, bij het aanbouwdak zijn dakvoethoogte en bij het bijdak de verdiepingshoogte (kamerhoogte plus dikte van de verdiepingsvloer). Plat dak en „Zonder dak" zijn uitgezonderd.

Asymmetrisch zadeldak¶

Alleen bij rechthoekige plattegrond + zadeldak en Standaardnok = ja: de schakelaar „asymmetrisch zadeldak" in het parameterpaneel geeft je twee aparte hellingen — één per dakzijde. De nok verschuift dan uit het midden naar de steilere zijde. De twee hellingen moeten van elkaar verschillen.

Dakoverstek¶

Het overstek loopt van 0 tot 2,5 m. Twee modi:

Eén waarde voor alle randen — schakelaar „var. dakoverstekken" uit (standaard).
Per rand — schakelaar „var. dakoverstekken" aan: je geeft elke buitenrand of randgroep een eigen overstek. Elke regel toont de plattegrond klein ernaast, met de bedoelde rand geel gemarkeerd. Aan binnenhoeken (kelen) delen samenlopende randen automatisch één waarde.

Oplegvlak bij overstek 0

Staat het overstek op 0, dan eindigt de dakrand niet meer schuin in de dakhelling, maar krijgt een horizontaal vlak van 10 cm breed, gelijk met de voorkant van de wand — het steekt dus niet uit. Het dient als extra oplegging: eerder rustte het dak hier maar op één rand. Dit geldt voor alle dakvormen en uitsluitend bij overstek 0; zodra je een overstek instelt, blijft de dakrand zoals voorheen.

Gevelranden bij het schilddak¶

Een schilddak is aan alle zijden geschild. Afzonderlijke randen kun je daarvan uitzonderen: onder de dakvorm verschijnt per selecteerbare rand een schakelaar „Rand 1", „Rand 2", …

Aan deze rand vervalt het schild — daar ontstaat een geveltop en het dak wordt aan die zijde een zadeldak. Alleen randen met een driehoekig dakvlak zijn selecteerbaar.

Bij een rechthoek zijn dat de twee korte zijden; de lange zijden dragen een trapeziumvormig vlak en worden daarom niet aangeboden. Welke randen selecteerbaar zijn, rekent de server uit jouw omtrek uit — de lijst verandert zodra je de plattegrond wijzigt.

Het dak wordt groter, niet kleiner

In plaats van de geschilde driehoek lopen de twee aangrenzende vlakken door tot aan de topgevel. In het gemeten voorbeeld (rechthoek 10 × 8 m, helling 25°) groeit het volume van de dakschaal van 32,68 m³ naar 33,60 m³.

Bij L, T en U wordt het hele dak opnieuw opgebouwd

Gevelranden bestaan bij alle plattegrondvormen en bij aanbouwen en bijdaken. Bij L, T en U moet je weten wat de schakelaar daar doet: zonder gekozen rand bestaat het schilddak uit twee of drie rechthoekige vleugels die elkaar doorsnijden. Zodra je één rand tot topgevel maakt, wordt het dak als één dak over de hele omtrek opnieuw opgebouwd — en veranderen ook dakvlakken ver van de gekozen rand. Gemeten blijven bij een L maar 2 van de 6 dakvlakken ongewijzigd, bij een T 1 van de 7, bij een U 3 van de 8. De nokhoogte blijft gelijk; de noklijn kan verder doorlopen dan voorheen. Zet je de rand weer uit, dan is het oorspronkelijke dak onveranderd terug.

De keuze hoort bij deze omtrek en bij deze dakvorm

Wissel je van plattegrondvorm of dakvorm, dan is de randkeuze weg en kies je opnieuw. Dat is opzet: rand 1 bij een L-plattegrond betekent een andere rand dan rand 1 bij een rechthoek — het oude nummer zou na de wissel wijzen op een zijde die niemand heeft gekozen.

Bijdaken (alleen bij vrije plattegrond)¶

Heeft je gebouw een restvlak dat het hoofddak niet afdekt — bijvoorbeeld een erker of een lagere aanbouw —, dan kies je via de knoppen „Dak 1", „Dak 2", … per vlak een van twee mogelijkheden: de verdiepingsvloer blijft zichtbaar, of het vlak krijgt een eigen dak (vorm, helling en overstek los van het hoofddak). Een dakterras ontstaat daaruit: geef het vlak een eigen dak, kies de vorm Plat en zet de schakelaar „Beloopbaar dak" aan.

Waarde	Bereik
Vorm	Plat, Zadel, Schild, Lessenaar
Helling	0 tot 75°, lessenaarsdak 0 tot 60°
Overstek	0 tot 2,50 m
Aantal	hoogstens 50 per gebouw

De dakvoet van een bijdak zit op de bovenkant van de verdiepingsvloer van zijn vlak. Dakramen en dakkapellen kunnen ook op bijdaken worden geplaatst.

Beloopbaar dak — het dakterras¶

De hierboven beschreven hoogte geldt voor niet-beloopbare bijdaken. Een beloopbaar vlak wordt als verdiepingsvloer direct op de bovenkant van de muren gemaakt, met de gebruikelijke vloerdikte en passende verbindingsprofielen tussen muur en vloer. Op een restvlak blijft het deel van de bestaande verdiepingsvloer; er komt geen extra dakplaat bovenop. Hetzelfde principe geldt voor beloopbare hoofd- en aanbouwdaken.

Kies onder Dakvlak direct de eerste tegel Beloopbaar dak, vóór Plat dak. Dit geldt voor het hoofddak, restvlakken en aanbouwen. Het vlak wordt een vloerplaat zonder dakoverstek; een trap omhoog is mogelijk. Geen, Dicht, Spijlen en Tinnen staan in een vierkant, met de namen onder de pictogramkaders. Geen laat de vloerplaat zonder balustrade. Ingeschakelde keuzes per rand blijven voorrang hebben; zet die uit voor een volledig balustradevrij vlak.

Als een balustrade is gekozen:

Het beloopbare vlak krijgt een balustrade aan alle vrije buitenranden — naar keuze dicht, als spijlenbalustrade zoals bij balkons en terrassen, of met tinnen, die er alleen hier zijn. Bij zeer kleine schalen worden de tanden vanzelf minder en breder, zodat ze printbaar blijven. De balustrade is vast versmolten met de verdiepingsvloer eronder (één printdeel); bij de aansluiting op de buitenmuur blijft een fijne printtolerantie van 0,3 mm, zodat het deel bij het in elkaar zetten niet klemt (in het monoliet-model ligt het er strak tegenaan).

Alleen de getinde borstwering kraagt uit: zij staat 0,40 m vóór het muurvlak en rust op een doorlopende helling van 45°. De koppen van de tanden en de drempels van de openingen lopen 30° naar buiten af. De hoogtes gelden aan de binnenzijde: 0,90 m tot de drempel, 2,10 m tot de bovenkant van de tand. Waar de borstwering tegen een doorlopende muur komt, keert de uitkraging in verstek terug.

Kantelen alleen op bepaalde randen¶

De tandenkrans die men van de burcht kent hoeft niet helemaal rond te lopen. Onder de balustradekeuze staat de schakelaar „Type balustrade per rand kiezen". Staat hij aan, dan verschijnt de omtrek van het beloopbare vlak en klik je de randen aan die kantelen moeten dragen — ze worden geel. Alle overige randen krijgen een dichte borstwering. Een tweede klik neemt een rand weer terug. Rechts naast de omtrek staat hoeveel randen kantelen dragen en hoeveel niet.

Op de hoek tussen een kantelenrand en een borstweringsrand loopt de kanteel om de hoek heen en eindigt in het vlak van zijn eigen binnenzijde — bij een rechte hoek dus 0,25 m verder. Zo vormt de hoek zich volledig in plaats van af te breken bij de rand. Bij schuine hoeken wordt dit stuk vanzelf langer.

Standaardnok — nok en goot zelf kiezen¶

Bij zadeldak en lessenaarsdak boven een standaardplattegrond (rechthoek, L, T, U) is er in het parameterpaneel de schakelaar „Standaardnok".

Standaardnok = ja (standaard): de ligging van nok en goot wordt automatisch bepaald — bij het zadeldak ligt de nok evenwijdig aan de langere gebouwzijde, bij het lessenaarsdak helt het vlak naar de vooraf ingestelde gootzijde. Je hoeft verder niets te kiezen.
Standaardnok = nee: Je bepaalt de ligging zelf. Er verschijnt een omtrekvenster waarin je op de maatgevende randen klikt:
- Zadeldak: Kies twee tegenoverliggende evenwijdige randen — daartussen ligt de nok. Elke extra gekozen evenwijdige rand begrenst het dakvlak (dakgoot), maar verplaatst de nok niet.
- Lessenaarsdak: Kies de gootrand (de lage kant van het dak). Elke extra evenwijdige rand begrenst het dakvlak (dakgoot of nok).
Waar je geen rand kiest, loopt het dak door tot de omtrek. Kies je bij een eenvoudige rechthoek twee niet-tegenoverliggende randrichtingen, dan snijden ze elkaar automatisch tot een T-dak.

Alleen bij de standaardplattegrond

Bij de vrije plattegrond kies je de nok-referentieranden altijd via het omtrekvenster — daar is er geen Standaardnok-schakelaar. Bij de T-plattegrond is het lessenaarsdak niet beschikbaar.

Nok-referentieranden bij de vrije plattegrond¶

Bij de vrije plattegrond — en net zo bij elk bijdak op een restvlak — kies je de nok-referentieranden in het omtrekvenster. Uit jouw keuze ontstaan groepen, en elke groep is een eigen dakdeel. De groepen krijgen in het venster verschillende kleuren, zodat je ziet wat bij elkaar hoort.

De eerste twee randen vormen de hoofdgroep — daartussen ligt de hoofdnok.
Elke verdere rand evenwijdig daaraan zet een dakgoot. Die begrenst hoe ver het hoofddak op die plek naar beneden wordt doorgetrokken, maar verplaatst de nok niet. Waar je geen dakgoot zet, loopt het dakvlak door tot de onderste dakvoet — zo ontstaat een overdekte buitenruimte.
Randen in een andere richting vormen een dwarskap. Een dwarskap heeft precies twee referentielijnen; kies je in zijn richting een derde rand, dan begint daarmee een nieuwe dwarskap. Dakgoten zijn er dus alleen in de hoofdgroep.
In plaats van een tweede rand kun je op een hoekpunt klikken. Daar loopt dan een gestreepte, gedachte referentielijn doorheen, evenwijdig aan de eerste rand — handig wanneer er tegenover de dwarskap helemaal geen passende rand ligt. Elke dwarskap mag zijn eigen hoekpunt hebben.

Een dwarskap mag niet boven de hoofdnok uitkomen

Alle dakdelen hebben dezelfde helling — daarom bepaalt alleen de afstand tussen de twee referentielijnen de nokhoogte. Overspant een dwarskap verder dan het hoofddak, dan zou zijn nok hoger liggen; de app weigert dat en noemt je beide overspanningen.

Zolang er iets ontbreekt, blijft het dak staan

Een nog onvolledige groep — bijvoorbeeld een enkele lijn die op haar tweede referentielijn wacht — verandert het dak niet. Pas een volledig paar bouwt opnieuw. De aanwijzing onder het venster vertelt je wat er ontbreekt, en een stip op het tabblad Dak 1 … Dak n laat zien welk dak nog op zijn keuze wacht. Zolang één dak onaf is, ontstaat er helemaal geen dak — ook de al voltooide niet.

Wat je in het venster ziet

Nok-, hoekkeper-, kilkeper- en gevelrandlijnen worden live als dunne witte lijnen ingetekend — doorgetrokken de nok, gestreept hoekkeper, kilkeper en gevelrand. Ze komen uit het werkelijk gebouwde dak, niet uit een schets. Rood gemarkeerde stukken liggen tegen een opgaande buitenmuur: daar mag geen dakvoet afwateren, daarom wordt de dakvoet daar onderbroken en wordt boven het muurstuk een dwarskap gevormd.

Dakvoet en nok

Vaktermen rond het dak — dakvoet, nok, gevelrand, kniemuur — vind je in de Woordenlijst.