Openingen¶
Stap 5 plaatst ramen, deuren en andere openingen. Kies de verdieping of het daktabblad en het type. Stel ramen in de raameditor in, bevestig met Overnemen en klik daarna op een wand. Bestaande elementen zijn afzonderlijk te bewerken.
Klik in de onderdelenlijst op de breedte of hoogte van een opening in de aanbouw om die direct te wijzigen. Bij buiten- en binnenhoekramen kun je daar beide beenlengtes en de hoogte aanpassen. De bestaande maat- en dakhoogtecontroles blijven gelden.
Kies voor een nieuwe rij ramen meerdere en het aantal in de raameditor. Klik na Overnemen in het parameterpaneel op Muur kiezen en daarna op een buitenmuur. Pas bij de klik op de muur worden de ramen verdeeld.
De geveleditor bij Plattegrond, dakrand bij Dak, raamdetails bij Extra's en luiken bij Openingen worden uitgelegd in Gevels en raamdetails.
Plattegrond en maatvoering¶
De verdiepingsweergave wordt uit het daadwerkelijke gebouwmodel gemaakt als horizontale doorsnede op halve kamerhoogte. Op zolder ligt de doorsnede op de helft van de binnenhoogte van de nok. Snijvlakken hebben een ondoorzichtige kleurvulling. De verdieping direct eronder wordt lichter weergegeven. Met de verdiepings- en daktabs kies je het bijbehorende niveau.
Bij geschikte verdiepingen onder een tongewelf wordt de plattegrond rechtstreeks gemaakt uit een doorsnede van wanden en openingen. De dakweergave en andere configuraties gebruiken het oorspronkelijke CAD-voorbeeld; als dat ontbreekt, wordt het berekend. De toegestane openingshoogte houdt nog steeds rekening met de onderzijde van het dak.
Vensterbanken van het kozijn en stenen vensterbanken worden niet in de plattegrond getekend, ook niet in de oorspronkelijke CAD-versie. De gekozen constructie, luiken, beglazing, het 3D-voorbeeld en de printexport blijven ongewijzigd.
Maten worden in meters met twee decimalen weergegeven. Selecteer een raam in de plattegrond om de afstanden tot naburige openingen en wandhoeken te zien. Klik op de betreffende maatwaarde om de afstand te bewerken; de bestaande afstands- en botsingsregels blijven gelden. Rechts onder Parameters staan breedte, hoogte en borstweringshoogte. Een klik op het raamvoorbeeld opent de editor voor dat raam.
Kies voor een vrije meting het meetgereedschap en klik achtereenvolgens op twee meetpunten. Meetpunten klikken vast op hoekpunten; je kunt ook vrij in de plattegrond meten. Met de derde klik plaats je de maatlijn op de gewenste plek. De lijn blijft selecteerbaar en kan met het verwijderpictogram worden gewist.
Het muiswiel zoomt; houd de wielknop ingedrukt om de weergave te verschuiven. Weergave passend maken toont weer de hele plattegrond. Momentopname slaat het huidige zichtbare deel op als PNG met een transparante achtergrond.
Verdieping-tabs en dak-tab¶
Een tondak staat geen dakramen of dakkapellen toe. Dit geldt ook voor een aanbouw met een eigen tondak; het kiezen en plaatsen van dakonderdelen is daar niet beschikbaar.
Bovenaan staan tabs voor elke verdieping (BG, Verd. 1, Verd. 2 …) en daarnaast een tab Dak. Het typepalet hangt af van de tab:
| Tab | beschikbare typen |
|---|---|
| Verdieping (BG/Verd.) | Raam · Hoekbeglazing · Deur / Poort · Garagedeur · Doorbraak |
| Dak | Dakraam · Lessenaarsdak-dakkapel · Zadeldak-dakkapel · Schilddak-dakkapel |
Dak-tab vergrendeld
Bij de dakvorm „Zonder dak" is de dak-tab niet beschikbaar. Bij een plat dak zijn daar alleen dakramen — dakkapellen hebben een hellend vlak nodig.
Instellingen worden onthouden
Bij het plaatsen van een nieuwe opening neemt PrintHaus per type (raam / deur / poort) de maten en roeden van de laatst bewerkte opening over — ook over een verdiepingswissel heen.
Openingen in een aanbouwmuur¶
Heeft je gebouw aanbouwen, kies dan de begane grond en het type opening. De muur waarop je klikt bepaalt of de opening bij het hoofdgebouw of een aanbouw hoort. Je hoeft het gebouwdeel niet apart te selecteren.
Bij het plaatsen op een geschikte aanbouwmuur toont de app de aanbouw en de muur; deze informatie verschijnt ook bij het bewerken.
- Afzonderlijk plaatsen: Kies het type en de afmetingen en klik op de gewenste aanbouwmuur.
- Meerdere ramen gelijkmatig verdelen: Schakel naar meerdere, geef het aantal op, klik op „Gevel kiezen“ en vervolgens op de aanbouwmuur.
- Hoogte: borstwering + hoogte moeten onder de bovenkant van de muur op die plek blijven — een aanbouw heeft geen vloer om aan te hangen. Dat is niet overal de dakvoethoogte: aan de geveltopzijde loopt de muur door naar de nok en laat meer toe, aan de dakvoetzijde drukt de onderkant van het dak hem iets lager. Past de ingestelde hoogte niet, dan wordt hij automatisch verkleind.
- Afstand tot de hoeken: tot elk muureinde blijft minstens 0,15 m vrij, plus de ruimte voor het hoekwandband.
Raam in de scheidingswand
In de gemeenschappelijke muur met de buur mag een raam zitten — maar pas boven diens dak. De app wijst daarop: „Tussenwand: de borstwering telt hier vanaf de bovenkant van het dak van het aangrenzende deel en begint bij 0,10 m." Daaronder zou de muur feitelijk een binnenmuur zijn.
De borstwering wordt dus vanaf het buurdak gemeten, niet vanaf de vloer: staat het buurdak daar op 4,71 m, dan zit een raam met borstwering 0,15 in werkelijkheid op 4,86 m. Dat gebeurt vanzelf — je hoeft er niets bij op te tellen.
Als de export een opening weigert¶
Twee weigeringen gelden alleen voor openingen in aanbouwen. Beide noemen de aanbouw, het muurnummer en de getallen uit jouw model, zodat je ziet hoeveel het scheelt:
„Aanbouw 1, muur 2: het raam staat boven het buurdak (bovenkant 4,71 m) en steekt 0,91 m boven de bovenkant van de muur uit (7,00 m). Hier is hoogstens 1,59 m borstwering mogelijk (ingesteld: 2,50 m)."
: Het raam staat wel correct boven het buurdak, maar samen met borstwering en hoogte is het te hoog voor de muur. De melding noemt de grootste waarde die hier nog past.
„Aanbouw 1, muur 2: de opening treft daar geen muur. In de scheidingsmuur is onder het buurgebouw geen raam mogelijk (daar is het feitelijk een binnenmuur) — hoger zetten, of een deur/doorgang aan het hoofdgebouw maken."
: Op die plek staat de buur ervoor; de muur is daar van hem. Zet het raam boven zijn dak, of maak er een deur of doorgang van — die horen toch bij het hoofdgebouw en worden daar aangemaakt.
Raam¶
Plaats ramen alleen in een buitenmuur. In de bediening stel je maten en borstweringshoogte metrisch in stappen van 5 cm in, en bij imperiale eenheden in hele inches.
| Waarde | Bereik |
|---|---|
| Breedte | 0,5–10,0 m |
| Hoogte | 0,5–8,0 m |
| Borstwering | vanaf 0 m |
| Roeden verticaal | 0–50 |
| Roeden horizontaal | 0–50 |
Het toegestane aantal roeden hangt af van de raambreedte of de werkelijke raamhoogte: één roede per volle 0,20 m, met maximaal 50 in elke richting.
- Vensterbank: ramen met een borstwering krijgen automatisch een kozijnvensterbank. Een gekozen stenen vensterbank vervangt deze. Ronde, ovale en halfelliptische ramen hebben een omlopend kozijn, maar geen afzonderlijke vensterbank. Ramen tot op de vloer hebben geen vensterbank of borstweringspaneel.
- Hoogte tot dak (schakelaar): Onder een hellend dak volgt de latei de dakhelling met de geldende lateiafstand. Het dak bepaalt de hoogte; het hoogteveld blijft zichtbaar en is uitgeschakeld.
Lateiafstand
De nominale afstand van het hoogste punt van de werkelijke openingscontour tot de plaatselijke onderkant van de verdiepingsvloer of het dak, of tot de bovenkant van de wand, is 10 cm. De toegestane hoogte houdt ook rekening met profieluitsteek, vloerniveau en printschaal. Gebruikte afstandsbuffer wordt apart gemeld en staat geen overlap toe. Is de verdieping te laag, dan kan de gekozen openingshoogte niet worden toegepast.
Afstand tussen twee openingen — horizontaal en verticaal
Twee openingen in dezelfde wand houden 0,15 m afstand. Dat wordt nu op beide assen gerekend: ze zitten elkaar alleen in de weg als ze zowel langs de wand als in hoogte dichter bij elkaar komen. Een hoog geveltopvenster mag daarom precies boven een deur staan, zolang er tussen deurlatei en vensterbank 0,15 m overblijft. Bij hoek- en binnenhoekbeglazing wordt de afstand tot gewone openingen eveneens horizontaal en verticaal getoetst op de wand van elke zijde. De voorvertoning en elk printdoel gebruiken de werkelijk gevormde hoogten, inclusief de drempelverhoging en de begrenzing door dak of verdieping.
Raameditor en voorbeeld¶
Wanneer je een bestaand raam in de plattegrond of onderdelenlijst selecteert, verschijnt het werkelijke vooraanzicht direct onder Parameters. Daaronder staan breedte, hoogte en borstweringshoogte zonder extra inklapbaar onderdeel. Klik op het voorbeeld om de raameditor voor precies dat raam te openen.
Het 2D-voorbeeld toont het raam los van de gevel met de gekozen details. Kozijn en roeden behouden hun werkelijke verhoudingen; interne profielranden zijn verborgen. Vorm, maten, roeden en luiken staan links, details rechts. Een sluitsteen vereist een omlijsting of sierlatei. Een sierpaneel onder het raam begint minstens 10 cm boven een aanwezige plint.
De gewone 2D-tekening wordt bij wijzigingen aan maten of details lokaal op de achtergrond berekend. Bij een nieuw raam met Hoogte tot dak onder een Tondak toont de editor vóór het plaatsen de raamvorm; de dakcontour hangt af van de gekozen positie aan de muur. Voor geschikte geplaatste ramen tekent de editor het raam lokaal; in andere gevallen berekent de API de tekening native. Overnemen is pas beschikbaar wanneer de actuele tekening klaar is. Verwerpen of Escape verwerpt het ontwerp ook tijdens de berekening.
Klik en sleep de roeden; de maatgetallen zijn bewerkbaar. Rechtsklikken heft de selectie op. 0 roeden voegt geen verdeling toe, ook niet bij een halve ellips. Onder Instellingen → Printer kies je gezamenlijk voor ramen en deuren of ruiten worden geprint. Daar kies je ook bewegende of vaste deurbladen. De editors gebruiken deze instellingen automatisch.
Combinatie van raam en raam tot op de vloer¶
Plaats een raam met borstwering en daarna een raam tot op de vloer met borstwering 0 m in dezelfde buitenwand. Beide blijven afzonderlijk instelbaar. Zodra de tegenoverliggende randen elkaar raken, wordt de rand groen en sluiten de elementen zonder wandstrook aan. Dit is de uitzondering op de normale 15 cm afstand.
De verbinding blijft zolang je het tweede element minder dan 10 cm van het contact wegtrekt. Vanaf 10 cm laat deze los en klikt op 15 cm vrije afstand. De gezamenlijke stijl is minstens zo breed als het omlopende kozijn. De combinatie wordt als één samenhangend printonderdeel geëxporteerd; rolluiken en andere instellingen blijven per raam afzonderlijk regelbaar.
Meerdere ramen verdelen¶
Boven het tekenvlak staan twee schakelaars. Ze zijn te combineren.
enkel · meerdere — horizontaal. Jij geeft het aantal op, PrintHaus rekent de afstand uit: de ramen verdelen zich gelijkmatig over de gevel, ook naar de hoeken toe. Plaatsen doe je met “Gevel kiezen” en één klik op de wand.
enkel · boven elkaar — verticaal. Hier geef je zelf aantal en vrije tussenruimte op. Het onderste raam staat op de borstwering; elk volgende ligt er een raamhoogte plus tussenruimte boven.
| Waarde | Bereik |
|---|---|
| Aantal boven elkaar | 2 tot zoveel als in de bouwlaag passen |
| Vrije tussenruimte | vanaf 0,15 m |
Beide schakelaars samen geven een raster: meerdere naast elkaar, elk daarvan herhaald naar boven.
Alleen wat past wordt aangeboden
Een rij blijft binnen haar verdieping en gaat niet door de vloer. Het aangeboden aantal houdt rekening met de werkelijk beschikbare hoogte, borstwering, raamhoogte, gekozen vrije tussenafstand en resterende lateiafstand. De actuele hoogtecontrole voor het betreffende raam bepaalt wat past.
Rijen bestaan voor ramen en doorbraken, in wanden van het hoofdgebouw net zo goed als in aanbouwwanden.
Boogvormen¶
Ramen en deuren zijn niet vastgelegd op een rechthoekige afsluiting. Naast Normaal staan er drie boogvormen ter keuze:
| Vorm | Afsluiting |
|---|---|
| Rondboog | halve cirkel over de volle breedte |
| Segmentboog | vlak cirkelsegment |
| Gotisch | spitsboog uit twee cirkelbogen |
De vorm geldt per opening; roeden en kozijnmaten nemen daarbij de maten van de rechte uitvoering over. Ook doorbraken dragen dezelfde boogvormen.
Hoekbeglazing (hoek- en binnenhoekraam)¶
Hoekbeglazing verbindt twee raamzijden aan een rechte buiten- of binnenhoek. Kies het hoekpictogram in de raameditor, stel beide zijden in en pas toe. Klik daarna de geschikte hoek in de plattegrond aan. Buiten- en binnenhoeken hebben aparte pictogrammen. Elke zijde A/B kan een eigen recht rolluik, kleur en sluiting van 0 tot 100% krijgen. De geleiders sluiten aan op de gezamenlijke hoekstijl. Klapluiken en bekroningen zijn hier niet beschikbaar. Bij buiten- en binnenhoekbeglazing is geen sluitsteen beschikbaar.
| Waarde | Bereik |
|---|---|
| Lengte A | 0,5–10,0 m (vanaf de binnenhoek) |
| Lengte B | 0,5–10,0 m (vanaf de binnenhoek) |
| Hoogte | 0,5–10,0 m |
| Borstwering | stappen van 5 cm metrisch; van 2 inch imperiaal |
| Roeden verticaal — Zijde A / Zijde B | elk 0–50 |
| Roeden horizontaal | 0–50 |
Deze stappen gelden ook voor de maatregelaars van beide beenlengten en de hoogte. De toegestane maten en borstweringshoogte hangen bovendien af van de werkelijke wandlengten, naburige openingen en de beschikbare hoogte onder de vloerplaat of het dak. Bij het wisselen van eenheden blijven bestaande maten behouden.
Bij buiten- en binnenhoekbeglazing hangt het toegestane aantal roeden af van de lengte van de betreffende zijde A/B of de raamhoogte: één roede per volle 0,20 m, met maximaal 50 in elke richting.
Eén beglazing per hoek
Elke hoek draagt hoogstens één hoek- of binnenhoekbeglazing. Een tweede op dezelfde hoek wordt geweigerd.
Deur / Poort¶
Een deur zet je aan een buiten- of binnenmuur — welke muur je aanklikt, bepaalt of het een buiten- of binnendeur wordt. Via Uitvoering kies je enkelvleugelig of dubbelvleugelig (vanaf 1,20 m breedte). Maten in het 5-cm-raster.
| Deur | Breedte | Hoogte |
|---|---|---|
| Buitendeur, enkelvleugelig | 0,70–3,0 m | 1,3–6,0 m |
| Buitendeur, dubbelvleugelig | 1,2–10,0 m | 1,3–8,0 m |
| Binnendeur, enkelvleugelig | 0,5–2,5 m | 1,3–5,0 m |
| Binnendeur, dubbelvleugelig | 1,2–5,0 m | 1,3–5,0 m |
- Verhoogde drempel (schakelaar, alleen buitendeur): zet de deur op sokkel- of laadperronhoogte. Drempelhoogte 0–3 m in het 5-cm-raster.
Individuele openingsdetails¶
In de betreffende editor kunnen buitendeuren, garagedeuren en buitendoorgangen eigen details krijgen. Die gelden voor deze opening, onafhankelijk van de algemene gevelkeuze. Beschikbaar zijn een onderaan open omlijsting, een sierlatei passend bij de contour, een sluitsteen met omlijsting of latei en rechte, driehoekige of gebogen bekroningen. Sluitsteen en bekroning sluiten elkaar uit. Bij deuren, garagedeuren en doorgangen is een sierlatei alleen beschikbaar met een segmentboog.
Deuren, garagedeuren en doorgangen hebben geen stenen vensterbank of borstweringsveld. De omlijsting blijft onderaan open, ook met een verhoogde drempel. Binnendeuren en binnendoorgangen krijgen geen geveldetails; in een actief vakwerkgedeelte vervallen de stenen openingsdetails. Overnemen slaat de details op; Verwerpen behoudt de vorige toestand. Het 2D-voorbeeld wordt tijdens het bewerken lokaal bijgewerkt.
Garagedeur¶
Een eigen poort, alleen aan buitenmuren en alleen op de begane grond. Maten in het 5-cm-raster, geen subtypen.
| Waarde | Bereik |
|---|---|
| Breedte | 2,0–6,0 m |
| Hoogte | 1,5–5,0 m |
Doorbraak¶
Een opening zonder deurblad of vulling, aan buiten- en binnenmuren. Maten in stappen van 5 cm. Buitendoorgangen kunnen een sieromlijsting krijgen; dit is geen inzetkozijn.
| Waarde | Bereik |
|---|---|
| Breedte | 0,5–15,0 m |
| Hoogte | 0,5–10,0 m |
Dakraam¶
In de dak-tab: op „plaatsen" klikken en vrij op een hellend dakvlak zetten — helling en richting neemt het raam automatisch over van het dakvlak. Maten in het 5-cm-raster.
| Waarde | Bereik |
|---|---|
| Breedte | 0,8–10,0 m |
| Hoogte | 1,0–10,0 m |
| Verticale stijlen | 0–24 |
| Horizontale regels | 0–24 |
Tweemaal zo breed als een roede. Minimaal 40 cm hartafstand, ook tot het kozijn. Verdeling vanaf 80 cm kozijnbreedte of -hoogte.
Dakramen hebben geen afzonderlijke vensterbank of geveldetails. Hun kozijn volgt het dakvlak; de keuze voor geveldetails geldt niet voor dit schuine kozijn.
Minimale afstand
Een dakraam houdt 15 cm afstand tot muurranden, dakranden en andere dakramen.
Dakkapellen (lessenaars / zadel / schild)¶
Plaats bij AI-modellering de voorkanten van dakkapellen zo laag en dicht mogelijk bij de dakvoet, tenzij het voorbeeld of een uitdrukkelijke opdracht een hogere positie verlangt. Met gaube_index geeft dormer_placement onder downhill_reference het laagste punt van het gebied bij dezelfde zijdelingse positie en horizontale afstanden in meters. De onderrand kan ook een knik in het dak zijn. Controleer aangrenzende onderdelen en frontversiering en vergelijk daarna het voorbeeld met de voorvertoning. Opgeslagen dakkapellen worden niet automatisch verplaatst.
Drie soorten dakkapellen in de dak-tab — lessenaarsdak-dakkapel, zadeldak-dakkapel, schilddak-dakkapel. Plaatsing met een klik op een hellend dakvlak (het klikpunt is het midden van de voorrand van de dakkapel).
| Waarde | Bereik |
|---|---|
| Raambreedte | 0,5–10,0 m |
| Raamhoogte | 0,5–8,0 m |
| Roeden verticaal / horizontaal | elk 0–15 |
- Dakhelling van de dakkapel: alleen bij de lessenaarsdak-dakkapel instelbaar, in stappen van 0,5°, hoogstens half zo steil als het hoofddak. Bij de zadel- en schilddak-dakkapel neemt de dakkapel automatisch de dakhelling over.
De voorramen van dakkapellen met lessenaars-, zadel- en schilddak hebben eigen details per dakkapel. De keuzes zijn omlijsting of sierlatei, sluitsteen en rechte, driehoekige of gebogen bekroning. Een detail is alleen beschikbaar als het volledig past in het werkelijke voorvlak tussen dakrand en wangen. Geblokkeerde keuzes verklaren het ruimtegebrek. Een sluitsteen vereist een passende omlijsting of latei en kan niet met een bekroning worden gecombineerd. Bekroningen houden minstens 10 cm afstand tot de wangen. De reliëfwaarden zijn −0,5, 0,5 en 1 mm op het geprinte model.
Een dakkapel met zadeldak heeft ook een geveldriehoek boven het raam, waarin hogere details en combinaties kunnen passen. De kleinere bovenruimte van dakkapellen met lessenaars- en schilddak beperkt de keuzes. Een omlopende omlijsting is geblokkeerd door ruimtegebrek bij de bestaande onderste dakaansluiting. Vensterbank en borstweringsveld zijn uitgesloten. Het raam wordt niet verplaatst om een detail passend te maken; wijzigingen in maat of positie moeten ook bij de opgeslagen details passen.
Verwante pagina's
Vaktermen als dakvoet, nok en gevelrand vind je in de Woordenlijst. Hoe het verdergaat, staat onder Export.
Tongewelfdakkapel en entreebordes¶
Het gebogen dak van een halfronde of segmentboogdakkapel blijft glad als metalen bekleding en neemt de textuur van het hoofddak niet over. Een entreebordes kan zijwaarts reiken tot de verste hoek van dezelfde doorlopende rechte muur; er geldt geen vaste grens van 5 m per zijde.
Kies eerst Geen bordes, Rechthoekig of Halfrond, daarna asafstanden, diepte, treden, oppervlak en afzonderlijke leuningzijden met benoemde iconen. Bestaande wandcontactregels en minimumafstanden blijven gelden. Maximale diepte: 4 m; afstand links/rechts vanaf de deurmiddellijn: elk 10 m; halfronde breedte: maximaal 8 m.
In de gebogen topgevel zijn ramen en deuren mogelijk. De volledige opening blijft 20 cm onder de onderkant van het dak. Ramen met ‘Hoogte tot dak’ volgen de tonboog.
Vrij geplaatste dakschoorsteen¶
Kies bij Openingen het niveau Dak en het schoorsteensymbool naast dakramen en dakkapellen. Klik op het dakvlak om een schoorsteen te plaatsen en versleep de geselecteerde schoorsteen. Lengte, breedte en hoogte boven het dak wijzig je bij de parameters. De schoorsteen begint bij de werkelijke dakaansluiting, zonder schacht door lagere verdiepingen. Dit geldt voor volledige bouw en alleen de schil met BM, HM en MM. Bestaande muurschoorstenen behouden hun startverdieping.
Kelderramen en fundering¶
Schakel de fundering in en kies in stap 5 het eigen niveau Fundering. Plaats en versleep ramen op de buitenwanden en bewerk ze in de bestaande raameditor. De raamhoogte begint bij 0,30 m. De werkelijke uitsparing inclusief profiel vereist minimaal 0,10 m boven de onderkant van de fundering en 0,10 m onder de vloerplaat erboven. De borstwering wordt vanaf de funderingsonderkant gemeten; profieloverstekken kunnen de beschikbare hoogte verder beperken. Een extra verdieping of negatieve borstwering bij gewone ramen is niet nodig. Bij MM worden kelderramen inclusief glas altijd met het lichaam versmolten; gewone ramen behouden hun glaskeuze. BM/HM gebruiken de gekozen vulling. De AI vraagt actief naar een fundering en daarna naar kelderramen, maten en details. Het model bewaart ze in gruendungsfenster; de interface levert de werkelijke contouren in foundation.contours.