Dach¶

Krok 3 stawia dach na budynku. W panelu głównym wybierasz jeden z pięciu kształtów; nachylenie, wysięg i opcje specjalne ustawiasz po prawej w panelu parametrów.

Wybór kształtu dachu¶

Kształt	Opis
Dach płaski	Pozioma płyta dachowa. Domyślnie wybrany.
Dach kopertowy	Nachylony ze wszystkich stron. Pojedyncze krawędzie możesz zamienić w szczyt — zobacz Krawędzie szczytowe w dachu kopertowym.
Dach pulpitowy	Pojedyncza nachylona połać.
Dach dwuspadowy	Dwie nachylone połacie, kalenica pośrodku, pionowe szczyty.
Bez dachu	Budynek kończy się płasko na wysokości okapu — bez połaci dachowej, bez szczytu.

Dach pulpitowy przy rzucie w kształcie T

Przy rzucie w kształcie T dach pulpitowy jest niedostępny.

Nachylenie¶

Przy dachu dwuspadowym, kopertowym i pulpitowym ustawiasz nachylenie dachu: 5–75° — przy dachu pulpitowym 1–60°. Dach płaski i „Bez dachu" nie mają nachylenia.

Nachylenie i wysokość wzajemnie się ograniczają

Punkt obrotu nachylenia dachu leży przy wewnętrznej krawędzi ściany zewnętrznej. Przy krawędzi zewnętrznej spód dachu leży dlatego niżej o 0,40 m · tan(nachylenie) — przy zbyt małej wysokości dach ciąłby poniżej podłogi. Aplikacja w ogóle na to nie pozwala i automatycznie ogranicza oba kierunki: maksimum nachylenia podąża za dostępną wysokością, a minimum wysokości za ustawionym nachyleniem.

Dostępna wysokość	Nachylenie do
0,3 m	36°
0,4 m	45°
0,5 m	51°
0,7 m	60°
1,0 m	68°
1,5 m	75° (koniec suwaka)

Decyduje przy dachu głównym wysokość pomieszczenia najwyższej kondygnacji, przy dachu dobudówki jej wysokość okapu, a przy dachu pobocznym wysokość kondygnacji (wysokość pomieszczenia plus grubość stropu). Dach płaski i „Bez dachu" stanowią wyjątek.

Asymetryczny dach dwuspadowy¶

Tylko przy rzucie prostokątnym + dachu dwuspadowym i Standardowej kalenicy = tak: przełącznik „Asymetryczny dach dwuspadowy" w panelu parametrów daje ci dwa osobne nachylenia — po jednym na każdą połać. Kalenica przesuwa się wtedy ze środka ku bardziej stromej połaci. Oba nachylenia muszą się różnić.

Wysięg dachu¶

Wysięg wynosi od 0 do 2,5 m. Dwa tryby:

Jedna wartość dla wszystkich krawędzi — przełącznik „zmienne okapy dachu" wyłączony (domyślnie).
Na krawędź — przełącznik „zmienne okapy dachu" włączony: każdej krawędzi zewnętrznej lub grupie krawędzi nadajesz własny wysięg. Przy każdym wierszu widoczny jest mały rzut, na którym dana krawędź jest podświetlona na żółto. W narożnikach wewnętrznych (koszach) zbiegające się krawędzie automatycznie współdzielą jedną wartość.

Powierzchnia oparcia przy wysięgu 0

Gdy wysięg wynosi 0, okap nie kończy się już w nachyleniu połaci, lecz otrzymuje poziomą powierzchnię o szerokości 10 cm, licowaną z zewnętrzną krawędzią ściany — nie wystaje więc poza nią. Służy jako dodatkowe oparcie: wcześniej dach opierał się tu tylko na jednej krawędzi. Dotyczy to wszystkich kształtów dachu i wyłącznie wysięgu 0; gdy ustawisz wysięg, okap pozostaje jak dotąd.

Krawędzie szczytowe w dachu kopertowym¶

Dach kopertowy jest nachylony ze wszystkich stron. Pojedyncze krawędzie możesz z tego wyłączyć: pod kształtem dachu pojawia się przełącznik „Krawędź 1", „Krawędź 2", … dla każdej wybieralnej krawędzi.

Przy tej krawędzi połać naczółkowa zanika — powstaje szczyt, a dach staje się po tej stronie dwuspadowy. Wybrać można tylko krawędzie z trójkątną połacią.

W prostokącie są to dwa krótsze boki; dłuższe boki mają połać trapezową i dlatego nie są oferowane. Które krawędzie są wybieralne, wylicza serwer z twojego obrysu — lista zmienia się, gdy tylko zmienisz rzut.

Dach staje się większy, nie mniejszy

Zamiast naczółkowego trójkąta obie sąsiednie połacie biegną aż do ściany szczytowej. W zmierzonym przykładzie (prostokąt 10 × 8 m, nachylenie 25°) objętość powłoki dachu rośnie z 32,68 m³ do 33,60 m³.

Przy L, T i U cały dach jest budowany od nowa

Krawędzie szczytowe istnieją przy wszystkich kształtach rzutu, a także przy dobudówkach i dachach pobocznych. Przy L, T i U warto wiedzieć, co robi tam przełącznik: bez wybranej krawędzi dach kopertowy składa się z dwóch lub trzech prostokątnych skrzydeł, które się wzajemnie przenikają. Gdy zamienisz jedną krawędź w szczyt, dach zostaje zbudowany od nowa jako jeden dach nad całym obrysem — i zmieniają się także połacie odległe od wybranej krawędzi. Zmierzone: przy L bez zmian zostają tylko 2 z 6 połaci, przy T 1 z 7, przy U 3 z 8. Wysokość kalenicy pozostaje ta sama; linia kalenicy może biec dalej niż wcześniej. Po odznaczeniu krawędzi pierwotny dach wraca niezmieniony.

Wybór należy do tego obrysu i do tego kształtu dachu

Gdy zmienisz kształt rzutu albo kształt dachu, wybór krawędzi znika i wybierasz od nowa. Tak ma być: krawędź 1 w rzucie L oznacza inną krawędź niż krawędź 1 w prostokącie — stary numer wskazywałby po zmianie bok, którego nikt nie wybrał.

Dachy poboczne (tylko przy dowolnym rzucie)¶

Jeśli twój budynek ma pozostałą powierzchnię, której nie pokrywa dach główny — na przykład wykusz albo niższą dobudówkę — za pomocą przycisków „Dach 1", „Dach 2", … wybierasz dla każdej powierzchni jedną z dwóch możliwości: strop pozostaje widoczny albo powierzchnia otrzymuje własny dach (kształt, nachylenie i wysięg oddzielnie od dachu głównego). Taras dachowy powstaje z tego: nadaj powierzchni własny dach, ustaw kształt Płaski i włącz przełącznik „Dach użytkowy".

Wartość	Zakres
Kształt	Płaski, Dwuspadowy, Kopertowy, Pulpitowy
Nachylenie	0 do 75°, pulpitowy 0 do 60°
Wysięg	0 do 2,50 m
Liczba	najwyżej 50 na budynek

Okap dachu pobocznego spoczywa na górnej krawędzi stropu jego powierzchni. Okna dachowe i lukarny można umieszczać także na dachach pobocznych.

Dach użytkowy — taras dachowy¶

Opisana powyżej wysokość dotyczy nieużytkowych dachów pobocznych. Powierzchnia użytkowa powstaje jako strop bezpośrednio na górnej krawędzi ścian, ze zwykłą grubością stropu i dopasowanymi profilami połączenia ściany ze stropem. Na pozostałej powierzchni pozostaje częścią istniejącego stropu; nie powstaje nad nią dodatkowa płyta dachowa. Ta sama zasada dotyczy użytkowych dachów budynku głównego i dobudówek.

W sekcji Powierzchnia dachu wybierz bezpośrednio pierwszy kafelek Dach użytkowy, przed Dach płaski. Dotyczy to dachu głównego, pozostałych powierzchni i dobudówek. Powierzchnia powstaje jako strop bez występu dachu; możliwe są schody w górę. Brak, Pełna, Tralki i Blanki tworzą kwadrat, a nazwy znajdują się pod ramkami ikon. Brak pozostawia strop bez balustrady. Aktywne ustawienia dla poszczególnych krawędzi nadal mają pierwszeństwo; wyłącz je, aby usunąć balustradę z całej powierzchni.

Gdy wybrano balustradę:

Powierzchnia użytkowa otrzymuje balustradę na wszystkich wolnych krawędziach zewnętrznych — do wyboru pełną, z tralkami jak przy balkonach i tarasach, albo z blankami, które są tylko tutaj. Przy bardzo małych skalach zęby same stają się mniej liczne i szersze, aby pozostały możliwe do wydrukowania. Balustrada jest trwale scalona ze stropem pod nią (jedna część do druku); przy połączeniu ze ścianą zewnętrzną pozostaje drobny luz druku 0,3 mm, dzięki czemu część nie klinuje się przy składaniu (w modelu monolitycznym przylega na styk).

Wysuwa się tylko balustrada z blankami: stoi 0,40 m przed licem ściany i spoczywa na ciągłym skosie 45°. Zwieńczenia zębów i progi prześwitów opadają 30° na zewnątrz. Wysokości mierzy się po stronie wewnętrznej: 0,90 m do progu prześwitu, 2,10 m do górnej krawędzi zęba. Tam, gdzie balustrada styka się ze ścianą biegnącą w górę, wysunięcie zawraca na ukos.

Blanki tylko na wybranych krawędziach¶

Ząbkowane zwieńczenie znane z zamków nie musi biec dookoła. Pod wyborem balustrady znajduje się przełącznik „Wybierz rodzaj balustrady dla każdej krawędzi". Po włączeniu pojawia się obrys powierzchni użytkowej i klikasz krawędzie, które mają nieść blanki — stają się żółte. Wszystkie pozostałe otrzymują pełną attykę. Drugie kliknięcie cofa wybór krawędzi. Po prawej stronie obrysu widać, ile krawędzi ma blanki, a ile nie.

W narożniku między krawędzią z blankami a krawędzią z attyką blanka obiega narożnik i kończy się w licu własnej krawędzi wewnętrznej — przy kącie prostym 0,25 m dalej. Dzięki temu narożnik kształtuje się w całości, zamiast urywać się na krawędzi. Przy narożnikach ukośnych odcinek ten sam się wydłuża.

Standardowa kalenica — kalenicę i okap ustalasz sam¶

Przy dachu dwuspadowym i dachu pulpitowym nad standardowym rzutem (prostokąt, L, T, U) w panelu parametrów jest przełącznik „Standardowa kalenica".

Standardowa kalenica = tak (domyślnie): położenie kalenicy i okapu ustala się automatycznie — przy dachu dwuspadowym kalenica biegnie równolegle do dłuższego boku budynku, przy dachu pulpitowym połać opada ku domyślnej stronie okapu. Nie musisz nic więcej wybierać.
Standardowa kalenica = nie: położenie ustalasz sam. Pojawia się okno obrysu, w którym klikasz właściwe krawędzie:
- Dach dwuspadowy: wybierz dwie przeciwległe równoległe krawędzie — między nimi leży kalenica. Każda kolejna wybrana równoległa krawędź przycina połać dachu (rynna), ale nie przesuwa kalenicy.
- Dach pulpitowy: wybierz krawędź okapu (niską stronę dachu). Każda kolejna równoległa krawędź przycina połać dachu (rynna lub kalenica).
Tam, gdzie nie wybierzesz żadnej krawędzi, dach sięga aż do obrysu. Jeśli przy zwykłym prostokącie wybierzesz dwa nieprzeciwległe kierunki krawędzi, przecinają się one automatycznie w dach w kształcie T.

Tylko przy standardowym rzucie

Przy dowolnym rzucie krawędzie odniesienia kalenicy wybierasz zawsze w oknie obrysu — tam nie ma przełącznika standardowej kalenicy. Przy rzucie w kształcie T dach pulpitowy jest niedostępny.

Krawędzie odniesienia kalenicy przy dowolnym rzucie¶

Przy dowolnym rzucie — i tak samo przy każdym dachu pobocznym na pozostałej powierzchni — krawędzie odniesienia kalenicy wybierasz w oknie obrysu. Z twojego wyboru powstają grupy, a każda grupa jest osobną częścią dachu. Grupy otrzymują w oknie różne kolory, żeby było widać, co należy do siebie.

Pierwsze dwie krawędzie tworzą grupę główną — między nimi leży główna kalenica.
Każda kolejna krawędź równoległa do nich ustawia rynnę. Ogranicza ona, jak daleko dach główny jest w tym miejscu ściągnięty w dół, ale nie przesuwa kalenicy. Tam, gdzie nie ustawisz rynny, połać dachu biegnie aż do najniższego okapu — tak powstaje zadaszona przestrzeń zewnętrzna.
Krawędzie o innym kierunku tworzą szczyt poprzeczny. Szczyt poprzeczny ma dokładnie dwie proste odniesienia; jeśli wybierzesz w jego kierunku trzecią krawędź, zaczyna się tym samym nowy szczyt poprzeczny. Rynny występują więc tylko w grupie głównej.
Zamiast drugiej krawędzi możesz kliknąć narożnik. Przez niego biegnie wtedy przerywana, wyobrażona prosta odniesienia równoległa do pierwszej krawędzi — przydatne, gdy naprzeciw szczytu poprzecznego nie ma w ogóle pasującej krawędzi. Każdy szczyt poprzeczny może mieć własny narożnik.

Szczyt poprzeczny nie może przewyższać głównej kalenicy

Wszystkie części dachu mają to samo nachylenie — dlatego o wysokości kalenicy decyduje wyłącznie odstęp obu prostych odniesienia. Jeśli szczyt poprzeczny rozpina się szerzej niż dach główny, jego kalenica leżałaby wyżej; aplikacja to odrzuca i podaje ci obie rozpiętości.

Dopóki czegoś brakuje, dach pozostaje bez zmian

Jeszcze niekompletna grupa — na przykład pojedyncza linia, która czeka na swoją drugą prostą odniesienia — nie zmienia dachu. Dopiero kompletna para buduje dach na nowo. Wskazówka pod oknem mówi ci, czego brakuje, a kropka przy zakładce Dach 1 … Dach n pokazuje, który dach jeszcze czeka na swój wybór. Dopóki jakiś dach jest niegotowy, nie powstaje żaden dach — także te już gotowe.

Co widzisz w oknie

Linie kalenicy, naroża, kosza i krawędzi szczytowej są rysowane na żywo jako cienkie białe linie — ciągła jest kalenica, przerywane naroże, kosz i krawędź szczytowa. Pochodzą one z naprawdę zbudowanego dachu, a nie ze szkicu. Odcinki zaznaczone na czerwono leżą przy ścianie zewnętrznej biegnącej w górę: tam okap nie może odprowadzać wody, dlatego okap jest w tym miejscu przerwany, a nad odcinkiem ściany powstaje szczyt poprzeczny.

Okap i kalenica

Terminy fachowe dotyczące dachu — okap, kalenicę, krawędź szczytową, ściankę kolankową — znajdziesz w Słowniczku.